Uzależnienia

Uzależnieniem nazywana jest sytuacja, w której osoba odczuwa bardzo silną i często trudną do pokonania potrzebę wykonywania pewnych czynności lub zażywania danych substancji. Ludzie zazwyczaj kojarzą uzależnienie z narkotykami, alkoholem lub tytoniem (nikotyną). Jednak istnieje też szereg uzależnień od wielu czynności, które niemal każdy wykonuje na co dzień, a dla nałogowców jest to sens życia – do takich należy nałogowe oglądanie telewizji, granie w gry komputerowe, uprawianie seksu, czy choćby coraz szerzej komentowane uzależnienie od Internetu czy telefonu komórkowego.

Wbrew pozorom uzależnić się jest bardzo łatwo – jednak osoba, która wpadła w nałóg często zaprzecza, że ma problem, typowe dla kogoś takiego jest stwierdzenie, iż „w każdej chwili mogę z tym skończyć”. Tak naprawdę tylko niewielki odsetek ludzi jest w stanie poradzić sobie z tym samodzielnie. Istotnym jest rozróżnienie typu uzależnienia, zazwyczaj dzieli się je na kategorie: fizyczne, psychiczne oraz społeczne.

Uzależnienie fizyczne (fizjologiczne)

Uzależnienie to polega na silnej potrzebie zażycia środka, której towarzyszy wiele dolegliwości fizycznych takich jak wymioty, biegunka, dreszcze i wiele innych. Jest to powód, dla którego tak trudno rzucić nałóg. W razie niedostarczenia organizmowi danej substancji pojawia się zespół abstynencyjny potęgujący złe samopoczucie, a w niektórych przypadkach nawet zagrożenie zdrowia i życia.

Jeśli osoba chciałaby odstawić zażywaną substancję, wtedy należy przeprowadzić detoksykację czyli odtrucie organizmu i połączyć ją z terapią psychologiczną i/lub farmakologiczną. Ważnym jest, aby być pod kontrolą lekarza, gdyż gwałtowne odstawienie niektórych środków (np. steroidów) może doprowadzić do śmierci.

Do substancji powodujących uzależnienie fizyczne należą:

  • alkohol,
  • nikotyna,
  • kofeina,
  • benzodiazepiny (występujące w środkach psychotropowych),
  • barbiturany (składnik środków nasennych),
  • opiaty (takie jak kodeina, morfina, heroina),
  • steroidy.

Uzależnienie psychiczne (psychologiczne)

W tym uzależnieniu również występuje silna potrzeba zażywania konkretnego środka lub też wykonywania danej czynności. Bardzo często występuje wraz z uzależnieniem fizycznym. Głównie jednak polega ono na pojawieniu się zaburzeń w psychice – osoba nim dotknięta zaczyna obsesyjnie myśleć o substancji lub czynności, od której jest uzależniona i za wszelką cenę stara się zaspokoić swoją potrzebę. Doprowadza to nie tylko do zaburzeń fizjologicznych (choćby dlatego, że na dalszy plan zostaje zepchnięte zaspokajanie podstawowych potrzeb, jak np.: jedzenia) ale również do rozpadu rodzin i izolacji od społeczeństwa.

Uzależnienie psychiczne jest dużo trudniejsze do wyleczenia niż fizyczne – osoby nim dotknięte mają bardzo słabą wolę, przez co trudno prowadzić je przez terapię; szczególnie, że obsesyjne myśli mogą utrzymywać się nawet przez kilka lat po odstawieniu środka uzależniającego. W walce z tego typu uzależnieniem najczęściej pomagają stowarzyszenia takie jak Anonimowi Alkoholicy czy Anonimowi Narkomani, gdzie stosowana jest metoda dwunastu kroków (jest to spis zaleceń dla nałogowca, które mają pomóc w wyjściu z uzależnienia).

Do substancji i zachowań powodujących uzależnienie psychiczne należą m.in.:

  • hazard,
  • seks,
  • Internet,
  • gry komputerowe,
  • praca,
  • jedzenie.

Ponadto, jak już było wspominane, uzależnienie to występuje też przy uzależnieniu fizycznym, toteż pojawia się także przy zażywaniu narkotyków wypisanych powyżej. O ile jednak LSD, marihuana czy amfetamina nie powodują uzależnienia fizycznego, tak mogą sprawić, że osoba zażywająca uzależni się psychicznie.

Uzależnienie społeczne

Jest to uzależnienie pojawiające się pod wpływem przynależności do subkultur lub kręgów społecznych. Polega ono na zażywaniu substancji i/lub wykonywaniu czynności pod wpływem innych osób lub chwilowej mody. Uzależniona osoba porzuca dotychczasowe życie, by jak najbardziej dostosować się do zasad panujących w danym kręgu. Szczególnie widoczne było to choćby w czasach, gdy panowała moda na przynależność do grupy hippisowskiej – jej członkowie żyli w komunach, a uprawianie tzw. wolnej miłości oraz zażywanie narkotyków było wręcz obowiązkiem.

Człowiek uzależniony poświęca swój czas jedynie konkretnej grupie, respektuje tylko jej decyzje i zasady, a po odstawieniu lub odizolowaniu od czynnika uzależniającego pojawia się zespół abstynencyjny. Zachowanie uzależnionego w krótkim czasie może doprowadzić do poważnych problemów takich jak rozpad rodziny, utrata pracy, problemy finansowe oraz zdrowotne.